پوکه معدنی

پوکه معدنی چیست

شاید امروزه کمتر کسی پیدا شود که نام پوکه معدنی را نشنیده باشد و از کاربردهایی که دارد بی اطلاع باشد! پوکه معدنی از جمله سنگ های آتشفشانی است که در اثر فعالیت های آتشفشانی به وجود می آید. از نظر علمی نام پومیس یا پامیس (Pumice) را بر روی این سنگ نهاده اند. از جمله مواد معدنی موجود در این سنگ می توان به آهن، آلومنیوم، منیزیم، کلسیم و سدیم اشاره کرد، البته باید ذکر کرد که این مواد معدنی به صورت اکسید درون این سنگ یافت می شوند.

پوکه معدنی (/ ˈpʌmɪs /) ، که فرم و شکل پودر شده یا گرد و غبار آن، پومیسیت نامیده می شود. یک سنگ آتشفشانی، با بافت زبر و بسیار حفره ای تشکیل شده است ، که ممکن است حاوی کریستال باشد یا نباشد. به طور معمول رنگ روشن است. Scoria یکی دیگر از سنگهای آتشفشانی حفره ای است که در مقایسه با پوکه معدنی، دیواره هایی ضخیم تر و رنگ تیره و متراکم تر دارد.

پوکه معدنی چگونه تشکیل می شود؟

به طور کلی در لایه های زیرین پوسته زمین، سنگ ها بر اثر وجود حرارت بالا ذوب می شوند و ماگما را تشکیل می دهند. این ماگماها علاوه بر اینکه مواد معدنی که درون سنگ ها هستند را دارند؛ میزان زیادی از گازهای دی اکسید کربن، بخار آب و دی اکسید گوگرد را نیز درون خود محبوس می کنند. با توجه به اینکه چگالی این ماگما نسبت به سنگ های موجود در کوه کمتر است، به سمت بالا و دهانه آتشفشان حرکت می کنند. هنگام انفجار کوه آتشفشانی و خروج مواد مذاب از دهانه کوه، بر اثر قرار گرفتن در مجاورت هوای سرد می شوند و به سرعت دمای مواد مذاب کاهش می یابد. رفته رفته این مواد، حالت جامد به خود می گیرند. از سوی دیگر با سرد شدن این مواد گازهای به دام افتاده درون آنها خارج شده و سبب ایجاد حفره در سنگ می شود. به این سنگ های به جا مانده که بافت اسفنجی یا حفره مانند دارند پوکه معدنی می گویند.

علت تشکیل بافت اسفنجی در پوکه معدنی چیست؟

شاید کنجکاو باشید بدانید که علت وجود بافت اسفنجی در پوکه معدنی چه چیزی است؟ از آنجایی که پوکه معدنی حاصل فعالیت های آتشفشانی است، پس از خروج این مواد گداخته و داغ از دهانه آتشفشان و قرار گرفتن در مجاورت هوای خنک گازهایی که درون این مواد محبوس شده اند خارج می شوند و حفره هایی را ایجاد می کنند. این حفره ها بر سطح پوکه معدنی باقی می مانند و پس از سرد سدن پوکه معدنی بافتی اسفنجی به خود می گیرد. البته باید ذکر کنیم که این بافت اسفنجی تنها بر ظاهر پوکه معدنی تاثیر نمی گذارد بلکه سبب ایجاد ویژگی های شگفت انگیزی در پوکه معدنی می شود که با یکدیگر آنها را بررسی می نماییم.

ویژگی های پوکه معدنی

حال می خواهیم بررسی نماییم که چه ویژگی هایی باعث محبوبیت بالای این سنگ معدنی و کاربرد فراوان آن شده است.

• از جمله ویژگی های این سنگ، می توانیم به ویژگی های ظاهری آن اشاره کنیم. این سنگ معدنی را می توان در رنگ های مختلف از جمله سیاه، خاکستری، قهوه ایی و سفید در طبیعیت و معادن پیدا کرد که علاوه بر جلوه های بصری از نظر وجود املاح معدنی نیز با یکدیگر متفاوت اند.
• ویژگی ظاهری دیگر این سنگ، شکل و بافت اسفنجی آن است که در اصطلاح به آن متخلخل می گویند همین ویژگی سبب کاهش وزن چشمگیر این سنگ نسبت به حجم آن شده است، به گونه ایی که  همین سبک بودن، این سنگ را بسیار پُرکاربرد کرده است.

• از دیگر ویژگی پوکه معدنی، می توان به مقاومت بالای آن در برابر حرارت و گرما اشاره کرد. این ویژگی باعث شده است که این سنگ در برابر حرارت به عنوان یک عایق عمل کرده و هم چنین به عنوان یک سنگ نسوز از آن یاد می شود.
• از پوکه به عنوان سنگی که عایق صداست نیز یاد می شود. بر اثر وجود تخلخل درون پوکه از سرعت صوت کاسته می شود و میزان صدای کمتری از این سنگ عبور می کند.

• پوکه میزان مقاومت بالایی در برابر فشارهای خارجی از خود نشان می دهد.
• وجود املاح معدنی در این سنگ یکی دیگر از خواص آن است.
• پوکه در برابر رطوبت نیز عایق است.
• از دیگر ویژگی پوکه می توان به ضد موریانه و ضد حشرات بودن آن اشاره کرد.